Dé kennispartner van de digitale transformatie
Home / Technostress

Technostress

In 1983 introduceerde IBM zijn eerste Personal Computer in Nederland. Het werd een enorm succes en er werden ons bergen beloofd. Alleen nog maar slimmer en efficiënter werken. En dus minder hard werken. Wat is hiervan waar?

Anno 2022 zijn ze inderdaad niet meer uit een werkomgeving weg te denken. De Personal Computer en al haar nazaten hebben niet alleen onze werkplekken veroverd, maar ook nog eens onze broekzakken. Hoe zit het dan met de belofte om ons werk slimmer en efficiënter te maken? Is dit nou echt de rust en het ‘minder hard werken’ wat ons is beloofd?

Ja, dat kan! Er zijn (gelukkig) in de tussentijd een boel mooie oplossingen voor automatisering bijgekomen en wij kunnen een boel taken uit handen geven aan AI, IPA, RPA in de vorm van digitale assistenten. Toch zijn er ook een boel mensen die te maken hebben met Technostress, zo concludeert het TNO in haar onderzoek.

Wat is technostress?

Wat waarschijnlijk als eerste naar boven komt als je aan Technostress denkt is technologie. Frustratie over niet-werkende techniek, gedwongen werken met onbegrijpelijke software of digitalisering. Dit is ook zeker zo, maar dit is pas het topje van de ijsberg.
De grootste problemen zitten namelijk vooral in afleidingen en prikkels, werk-privé disbalans en verwachtingen en cultuur.

De wetenschappelijke definitie van Technostress volgens het TNO is ‘’Techno-stress is ieder negatief effect op attitude, gedachten, gedrag, of lichamelijke fysiologie dat direct of indirect veroorzaakt wordt door technologie’’.

In de praktijk betekend dit ‘’ De stress en druk die men ervaart als gevolg van technologie, zij het door het omgaan met technologie, de constante communicatiestroom die er mogelijk uit volgt of de prikkels die het met zich mee brengt’’.

Afleiding door technologie

Technologie leid ons af

Hoe vaak gebeurt het wel niet dat je met een groep zit te kletsen en dat er ergens een telefoon afgaat. Zo ‘hooked’ als we zijn kunnen we het toch niet laten om even te kijken om vervolgens te moeten vragen wat er zich in de tussentijd heeft afgespeeld.
Nu kunnen wij ons hier wel enorm schuldig over voelen, maar is precies waar de apps en media specifiek op gemaakt zijn. Ze willen juist dat je kijken en het liefst zo veel en lang mogelijk.

Ook op het werk zijn we van rookpauzes, koffie pauzes gegaan naar een nieuwe pauze die zichzelf triggert, namelijk onze technologie pauze. Onze smartwatch of smartphone zorgt voor de trigger en de apps en ons brein doen de rest. Dit is enorm problematisch voor onze concentratie aangezien het na iedere afleiding gemiddeld 23 minuten duurt voordat we ons weer kunnen concentreren.

Waarom is het dan toch zo lastig om dit te negeren? We kunnen hem toch gewoon wegleggen, uitzetten of op stil zetten? Dit komt omdat elke notificatie zorgt voor een beetje endorfine, voor de niet medisch onderbouwde onder ons, dit is ook het stofje wat vrijkomt als je verliefd bent, sport, pijn hebt, pittig eet of een orgasme hebt. Geen wonder dus dat wij dit lastig vinden, we zijn gek op dit tijdelijke geluksgevoel en raken dus verslaafd. Daarnaast hebben veel mensen moeite om de compulsieve drang te onderdrukken om berichten direct te bekijken of regelmatig hun telefoon te checken op nieuwe berichten op sociale media. Dit wordt verweten aan Fear Of Missing Out (FOMO).

Mensen krijgen dus steeds meer berichten binnen, wat leidt tot meer prikkels. Door de angst om iets te missen en het verslavend effect gaan we onze toestellen steeds meer in de gaten houden. Resultaat? Minder productiviteit, minder focus, meer stress, minder ‘in het moment leven’ en vervaging tussen werk en privé.

 

Technostress voor zijn? Digitale vaardigheden zijn enorm belangrijk! Bekijk ook ons opleidingsprogramma digivaardigheid voor meer informatie.

Bekijk digivaardigheid

Technologiestress op het werk

Het nieuwe werken

De digitale transformatie heeft onze manier van werken en dus onze capaciteiten enorm doen veranderen. De snelle opmars van digitalisering, technologie, mobiele bereikbaarheid en op afstand werken is ons misschien wel iets té snel gegaan. Eigenlijk weten wij allemaal nog helemaal niet zo goed hoe we hier mee om moeten gaan, maar we laten er ons wel door leiden!

De 21e -eeuwse vaardigheden vragen helemaal niet meer om mensen die zich uren achter elkaar kunnen concentreren. Ze vragen een stuk minder belasting, anders soort werk en heel ander takenpakket. Ze vragen vooral een medewerker die zich na afleiding snel weer kan concentreren. Dit hebben we uiteraard niet zomaar onder de knie, dit moeten we trainen.

Tegenwoordig werken we namelijk op elk mogelijk tijdstip op elk mogelijke plek. We trekken niet meer de deur achter ons dicht en alle communicatie houdt op. Steeds meer werktelefoons worden ook als privételefoons gebruikt. Dit zorgt ervoor dat mensen ook buiten hun werktijden nog mails lezen of beantwoorde. Sterker nog, dit ervaren ze vaak als ‘rustgevend’ of ‘de controle behouden’(FOMO). Daarnaast zie je steeds meer Whatsapp groepen waarin je makkelijk kan communiceren en dingen vragen. Deze groepen staan echter altijd aan, ook in de avond en ook in de vakantie. Zo kom je dus nooit helemaal los van je werk.

Als laatste is er nog het thuiswerken wat voor veel als bevrijdend wordt gezien. Ook hier zit een enorme adder on het gras. Waar thuis eerder nog enkel en alleen werd geassocieerd met het gezin en vrij zijn is thuis nu ook werk. Met enorme eenvoud gaat ’s avonds nog even de laptop open om nog even die laatste paar zinnen te schrijven of nog even snel de agenda voor morgen doornemen.
Stom eigenlijk, want juist het loskomen van werk zorg ervoor dat je de volgende dag weer fris en fruitig aan de start verschijnt. De combinatie van smartphones die altijd zenden en het nieuwe, mobiele werken maken het lastig echt volledig los te laten en dus volledig te herstellen.

Verwachtingen en Cultuur

Die ene collega die zelfs nog midden in de nacht een mailtje stuurt, ongewild zullen mensen direct twijfelen of dat ‘erbij’ hoort. Een van de belangrijkste factoren in technostress zijn verwachtingen die men heeft bij bereikbaarheid en uitvoeren van taken. Dit kan zowel tussen collega’s onderling als tussen leidinggevenden en medewerkers.
In veel organisaties word mailen gebruikt als een soort chatten. Het is een makkelijke manier om even snel iets te vragen, gelijk iemand ervan op de hoogte te houden en het antwoord heb je dan snel paraat. De aanname dat iemand snel moet reageren zorgt wederom voor dat iemand zijn mail als een havik in de gaten houdt (FOMO). Doe dit weer keer de eerder genoemde 23 minuten en je hebt een geweldig onproductief resultaat.
Uit het onderzoekt blijkt dat technostress niet zozeer gaat over hoe het werk gedaan moet worden. Het is eerder zo dat medewerkers denken dat er een bepaalde verwachtingen zijn zonder deze überhaupt duidelijk te hebben. Er zijn helemaal geen regels die voorschrijven dat jij een mail binnen 2 minuten moet beantwoorden sterker nog, de verzender verwacht misschien wel helemaal geen snelle reactie. Jij bent het zelf die de druk opschroeft om zo snel mogelijk te antwoorden.

Er is licht aan de horizon!

Het lijkt nu misschien allemaal wel heel donker en duister, maar er in ook goed nieuws! Ten eerste is het bovenstaand geen vast gegeven, kunnen veel mensen juist goed met technologie omgaan en vinden een boel mensen thuis werken juist enorm bevrijdend. Daarnaast komt het allemaal natuurlijk ook nog neer op werkdruk. Het is niet alleen de technologie die zorgt voor de technostress, zoals in het begin gezegd is dit slechts het topje van de ijsberg. Voor de andere zaken zijn vaak duidelijke regels of een gezonde bedrijfscultuur de oplossing van het probleem. Sterker nog, een correct en verstandige inzet van de beschikbare technologieën kan helpen om stress tegen te gaan. Zo gebruikt ongeveer 98% van de overheid medewerkers outlook. Een groot deel hiervan zonder hier het maximale uit te halen. Een eerste grote stap in het verhelpen van technostress is het bewustzijn dat er zoiets bestaat.

Stap 2?
Een goed fundament van technische kennis waarmee de medewerkers de technologie met en voor hen kan laten werken.

Veelgestelde vragen

Digivaardigheid is bestaat volgens ons uit 2 componenten. Digitale vaardigheden en digitaal bewustzijn. Het gaat over dingen kunnen, maar ook hoe jij handelt in een digitale omgeving.

Het belangrijkste is dat je nieuwsgierig bent! Wees niet bang om een nieuw programma uit te proberen en kijk om je heen hoe andere met digitale hulpmiddelen omgaan. Vraag hen om hulp of kijk of trainingen zijn in hetgeen dat je wil leren.

Omdat de technologie niet stil staat, daarnaast wil Nederland aan de digitale Europese top staan. Voordat je het weet ben je ingehaald door de techniek en kan je niet meer meekomen in het digitale tijdperk. Lees ook ons bericht waarom digivaardigheid.

Voor iedereen, de techniek blijft zich ontwikkelen en het is belangrijk om op te hoogte te blijven.

Volgens ons hebben ze allemaal een andere naam, maar bedoelen we precies hetzelfde. Het zijn vaardigheden die wij nodig hebben om mee te kunnen komen in de digitale transformatie.

In de spotlights
Koen Mulder
De technostress voor zijn? Bekijk dan snel ons opleidingsprogramma digivaardigheid of neem contact met me op!
Bekijk digivaardigheid

Zij gingen je voor

Alphen aan den Rijn
Gemeente Roermond
Hilversum Mediastad
Kampen